Historia Falenicy

Z Falenica wiki
Skocz do: nawigacji<comma-separator> wyszukiwania

Rys Historyczny

Miejscem, od którego wzięła nazwę Falenica była wieś Falenice- wcześniej Chwalenice. Za datę powstania współczesnej Falenicy można uznać rok 1895, ale pierwsze wzmianki o wsi Falenica znajdujemy w roku 1905. Była to osada chaotycznie zabudowana willami i drewnianymi domami letniskowymi. Domy w większości były własnością żydów, którzy przybyli do Falenicy w 1905 r. Pierwszymi Polakami budującymi wille byli kpt. Roniński, Sapiecha, Skarzyński, Ozdobiński, Metern, Czarnecki. W sierpniu 1906 r odbyła sie w Falenicy konferencja bojowa, w której uczestniczył Józef Piłsudski. W okresie I wojny światowej Falenica była zniszczona i rabowana przez wojska przemieszczające sie na front. Od 1919 r. następuje szybki rozwój Falenicy. W 1924 r. z gminy Zugoźdź powstała gmina Letnisko Falenickie z głównym ośrodkiem Falenica, która jednocześnie w tym roku otrzymała prawa miejskie. W nowej gminie utworzono dziewięć sołectw miedzy innymi: Anin, Międzylesie, Miedzeszyn Letnisko, Miedzeszyn Nowy, Radość, Zbójna Góra. W latach dwudziestych powstaje przemysł Falenicki: Huta szkła kolorowego Józefa Nowotnego, cegielnia "Sylikat" Jana Szałasa oraz Tartak Najwera. Falenica staje sie znanym i lubianym letniskiem. W 1928 roku powstał drewniany kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusowego. W 1929 roku oddano pierwszą w Falenicy szkolę im. Stanisława Jachowicza oraz gminną elektrownie. 8 II 1934 r. powstała parafia. Falenica była ładnym miasteczkiem handlowym, przyciągającym letników i warszawiaków na zakupy. Istniały tu dwa kina "Wir" i "Bałtyk" oraz objazdowy teatr. W latach trzydziestych było w Falenicy 20 sklepów spożywczych, kilka rzeźniczych, dwie duże piekarnie. Przy ulicy Handlowej ( teraz Walcowniczej) była duma Falenicy - kryta hala handlowa z basenami na ryby. Latem na ulicy Handlowej panował zgiełk. Jak pisze Jadwiga Dobrzyńska ryby z reguły dowozili żydowscy kupcy, mający ożywione kontakty z ziemiańskimi właścicielami podwarszawskich stawów. Sama hala nie była piękna. To raczej wielka szopa, nakryta dwuspadowym dachem i placem otoczonym rzędami sklepów z podcieniem. Niedaleko był tez bazar. Tu z kolei dominowały byle jak sklecone drewniane budy. Handlowa dotrwała do 1939 r. Jak pisze Jadwiga Dobrzyńska niemal cala zabudowa spłonęła 19 września. Już od kilku dni okolicznych miejscowości broniła Nowogrodzka Brygada Kawalerii płk. Kazimierza Zelisławskiego. W tym czasie żołnierze zgrupowania płk. Władysława Kalińskiego przeprawili się wpław przez Wisłę pod Ryczywołem. Pozostawili przy tym ciężki sprzęt na lewym brzegu rzeki. 16 Września zagrożeni przez 1. dywizje piechoty korpusu "Wodrig" podjęli marsz na północ. 19 września oddziały Kalińskiego dotarły do Falenicy. Tu umocniły się w zachodniej części miejscowości. Jak czytamy w książce "Obrona Warszawy i Modlina 1939" Ludwika Głowackiego, atak 1. niemieckiej dywizji piechoty zaczął sie 19 września o godz. 10 z trzech stron. Wszystkie ataki niemieckie załamały sie. Walka trwała aż do zapadnięcia zmroku. Znaczna część Falenicy, w tym mnóstwo drewnianych domów przy Handlowej, spłonęła. Ostatecznie resztki polskich jednostek z ogromnymi stratami przebiły się grupami do Warszawy. W czasie okupacji fragment zniszczonej ulicy znalazł sie w obrębie getta, które Niemcy utworzyli 31 października 1940 r. Jedna z bram stała w poprzek Handlowej, tuz kolo domu pod nr. 3. Getto to zlikwidowane zostało 20 sierpnia 1942 r. a przebywających tam ponad 6,5 tysiąca mieszkańców wywieźli na zagładę do Treblinki. 11 listopada 1944r. odbyły sie uroczystości święta Niepodległości Polski z promocja oficerów 4 dywizji Piechoty im Jana Kilińskiego. Niestety Falenica po II wojnie nie odzyskała dawnego blasku. W 1948r. powstało Towarzystwo Budowy Domków Jednorodzinnych i na terenie byłego getta rozpoczęto budowę osiedla. W 1960r wybudowano murowany kościół na miejscu drewnianej kaplicy. Kościół został wybudowany dzięki ofiarności ludności i ks. Sylwestra Szulczyka. Na terenie Falenicy mamy miejsca pamięci. Na ścianie kościoła są dwie tablice upamiętniające: bitwę stoczona przez polskich żołnierzy z Niemcami 19 IX 1939 r. i poległych partyzantów z oddziału AK "Józefa Czumy" Skrytego. 20 VIII 1992 r. w 50 rocznice zagłady getta odsłonięto pomnik naprzeciwko stacji kolejowej.


"Falenica Moja Miłość" Jadwiga Dobrzyńska


Zobacz też